Schatbaar
Sieraden uit de bodem
Van bronzen armband tot gouden ring · determinatiekaart

Per periode
Prehistorie tot 12 v.Chr.
- Bronzen armbanden en halsringen, kralen van barnsteen en later van glas.
- In de late ijzertijd (ca. 250 v.Chr.–begin jaartelling) de kleurrijke glazen armbanden, vaak in scherven gevonden.
Romeinse tijd 12 v.Chr.–450
- Fibula’s (mantelspelden) in vele typen, vingerringen met een gesneden steen (intaglio), glazen en melonkralen, armbanden en haarnaalden.
Vroege middeleeuwen 450–1050
- Schijffibula’s en kralensnoeren van glas en barnsteen in grafvelden.
- Gouden hangers en munthangers, zoals de beroemde goudschat van Wieuwerd in Friesland (gevonden in 1866, verborgen in de 7e eeuw).
Late middeleeuwen 1050–1500
- Ringbroches, vingerringen met tekst of stenen, kleine hangers en pelgrimsinsignes.
Nieuwe tijd 1500–1800
- Gouden en zilveren ringen (zegelringen, trouwringen met twee handen, memento mori), oorbellen, hangers en haarnaalden; veel in stadsbodems en beerputten.
19e en 20e eeuw na 1800
- Haar- en rouwsieraden, doublé en fabriekssieraden; in Friesland en Noord-Holland oorijzers en bijbehorende spelden van de klederdracht.
Waar let je op?
- Materiaal: brons en barnsteen vooral prehistorisch; glazen kralen in alle periodes; goud en zilver met keurmerk zijn na ca. 1500 vaak te dateren met de zilvermerken.
- Vorm en versiering verschillen sterk per periode: vergelijk met gedateerde stukken in het register.
- Meldplicht: archeologische vondsten moet je in Nederland melden bij de gemeente of de provincie. Gouden en zilveren sieraden uit de bodem zijn vaak archeologisch.
Stappenplan
- Materiaal: Brons, barnsteen, glas, zilver of goud?
- Soort: Kraal, ring, armband, fibula, hanger of oorsieraad.
- Vorm en versiering: Vergelijk met de voorbeelden per periode.
- Merken: Keurmerken op goud of zilver wijzen op de nieuwe tijd.
- Melden: Meld bijzondere vondsten; zo blijft de vindplaats bekend.
Meer voorbeelden en het zoekbare register: schatbaar.nl/sieraden.html · Wat is het waard? Scan het op schatbaar.nl