SchatbaarDeterminatiekaartScan een object
☰ MenuDeterminatiekaart
Schatbaar

Friese en Nederlandse klokken

Haagse klok, Zaanse klok, stoelklok, staartklok en staande klok · determinatiekaart

Per periode

Haagse klok vanaf 1657
  • In 1657 maakte Salomon Coster in Den Haag de eerste slingerklokken, naar de uitvinding van Christiaan Huygens. De Haagse klok heeft een sobere houten kast met een fluwelen wijzerplaat.
Zaanse klok en vroege staande klok ca. 1670–1750
  • De Zaanse klok: een wandklok uit de Zaanstreek met peervormige gewichten, een metalen wijzerplaat en een houten kast met kap.
  • De eerste staande klokken (lange kast) in Amsterdam.
Amsterdamse staande klok en Friese stoelklok 1700–1800
  • De Amsterdamse staande klok met maanstand, datum, soms automaten en speelwerk, in een notenhouten kast met gebogen voet.
  • De Friese stoelklok: een wandklok op een houten "stoel", met beschilderde wijzerplaat.
Friese staartklok 1800–1900
  • De staartklok met de slinger in een lange kast (de staart) en een venstertje; in Friesland in grote aantallen gemaakt.
  • Ook Hollandse staartklokken en nog altijd stoelklokken.
Fabrieksklokken en kopieën na 1900
  • Duitse fabrieksklokken, Franse comtoiseklokken en veel reproducties van stoel- en staartklokken, vaak met een modern uurwerk.

Echt of later?

  • Uurwerk: een handgemaakt uurwerk heeft ongelijke vijlsporen en handgesneden raderen; een fabrieksuurwerk is strak en vaak gestempeld.
  • Kast en uurwerk horen bij elkaar? Lege schroefgaten en aanpassingen wijzen op een samengestelde klok.
  • Wijzerplaat: overgeschilderd of vervangen beïnvloedt de waarde sterk.
  • Veel stoel- en staartklokken uit de 20e eeuw zijn reproducties, soms met een elektrisch of batterijuurwerk.

Stappenplan

  1. Type: Haagse, Zaanse, stoel-, staart- of staande klok.
  2. Uurwerk: Handwerk of fabriek; gewichten of veer.
  3. Wijzerplaat en maker: Naam en plaats op de plaat helpen bij dateren.
  4. Compleet en origineel: Kap, gewichten, slinger, sleutel en ornamenten.

Meer voorbeelden en het zoekbare register: schatbaar.nl/klokken.html · Wat is het waard? Scan het op schatbaar.nl

Terug naar het register