SchatbaarScan een object
☰ MenuZilvermerken

Zilvermerken

Jaarletters, stadskeuren en meestertekens: Nederland en Europa

Met de kleine stempels op zilver kun je vaak precies zeggen wat het is: hoeveel zilver erin zit, waar en wanneer het gekeurd is, en wie het maakte. Hier staat hoe je ze leest, met alle Nederlandse jaarletters sinds 1814 en een overzicht per land.

Zoek een merk

merken laden…

Typ initialen (bijvoorbeeld PD), een stad, een jaartal of een naam. Of kies een land. Tik op een merk voor de beschrijving en de hele boekpagina.

Merken uitgeknipt uit Jackson (1921, Engeland, Schotland, Ierland) en Rosenberg (1890, Duitsland en de rest van Europa). Engelse beschrijvingen: pellet = bolletje, mullet = sterretje, crescent = halve maan, fleur-de-lys = lelie, crowned = gekroond, above/below = erboven/eronder. Duitse: Beschauzeichen = stadskeur, Jahresbuchstabe = jaarletter, um = rond.

Zo lees je een zilvermerk

vier soorten stempels

  • Gehalteteken: hoeveel zilver erin zit, als figuurtje (zoals een leeuw) of als getal (925, 835, 800).
  • Stads- of kantoorteken: waar het gekeurd is.
  • Jaarletter: in welk jaar het gekeurd is. Niet elk land gebruikt die.
  • Meesterteken: wie het maakte, meestal initialen, soms met een figuurtje.

Kijk altijd naar de combinatie van stempels, niet naar één los merk. Dezelfde letter kan in verschillende eeuwen voorkomen; pas de vorm van de letter en het schildje, samen met de andere merken, geven het juiste jaar.

Nederlandse jaarletter zoeken

alle jaarletters 1814–2019

Typ een letter (bijvoorbeeld O of s) of een jaartal. Hoofd- en kleine letter maken verschil. Vergelijk daarna de vorm van de letter.

Echte jaarletters 1810–1934 (afbeelding)
Jaarletters 1810-1834Jaarletters 1835-1859Jaarletters 1860-1884Jaarletters 1885-1909Jaarletters 1910-1934
Bron: Wikimedia Commons (publiek domein). Een streepje boven het jaartal betekent dat er dat jaar ook een variant met een puntje voorkomt.

De letters hieronder zijn met een lettertype nagebootst, dus de precieze vorm kan afwijken. Alle kantoren gebruikten in hetzelfde jaar dezelfde jaarletter. Een puntje of kruisje naast de letter betekent meestal dat er dat jaar een andere keurmeester kwam.

1814–1834: sierlijke schrijfletter (hoofdletter), zonder rand
E1814
F1815
G1816
H1817
I1818
K1819
L1820
M1821
N1822
O1823
P1824
Q1825
R1826
S1827
T1828
U1829
V1830
W1831
X1832
Y1833
Z1834
1835–1859: gewone hoofdletter in een rondje
A1835
B1836
C1837
D1838
E1839
F1840
G1841
H1842
I1843
K1844
L1845
M1846
N1847
O1848
P1849
Q1850
R1851
S1852
T1853
U1854
V1855
W1856
X1857
Y1858
Z1859
1860–1909: gotische letter in een rondje
a1860
b1861
c1862
d1863
e1864
f1865
g1866
h1867
i1868
k1869
l1870
m1871
n1872
o1873
p1874
q1875
r1876
s1877
t1878
u1879
v1880
w1881
x1882
y1883
z1884
A1885
B1886
C1887
D1888
E1889
F1890
G1891
H1892
I1893
K1894
L1895
M1896
N1897
O1898
P1899
Q1900
R1901
S1902
T1903
U1904
V1905
W1906
X1907
Y1908
Z1909
1910–1934: gewone hoofdletter in een rondje
A1910
B1911
C1912
D1913
E1914
F1915
G1916
H1917
I1918
J1919
K1920
L1921
M1922
N1923
O1924
P1925
Q1926
R1927
S1928
T1929
V1930
W1931
X1932
Y1933
Z1934
1935–1953: schuine (cursieve) hoofdletter in een rondje
A1935
B1936
C1937
D1938
E1939
F1940
G1941
H1942
I1943
J1944
K1945
L1946
M1947
N1948
O1949
P1950
Q1951
R1952
S1953
1954–1959: vette hoofdletter in een rondje
T1954
U1955
W1956
X1957
Y1958
Z1959
1960–1985: vette kleine letter in een rondje
a1960
b1961
c1962
d1963
e1964
f1965
g1966
h1967
i1968
j1969
k1970
l1971
m1972
n1973
o1974
p1975
q1976
r1977
s1978
t1979
u1980
v1981
w1982
x1983
y1984
z1985
1985–2010: dunne, handgeschreven hoofdletter in een rondje
A1985
B1986
C1987
D1988
E1989
F1990
G1991
H1992
I1993
J1994
K1995
L1996
M1997
N1998
O1999
P2000
Q2001
R2002
S2003
T2004
U2005
V2006
W2007
X2008
Y2009
Z2010
2010–2019: vette hoofdletter in een rondje
A2010
B2011
C2012
D2013
E2014
F2015
G2016
H2017
I2018
J2019

Nederland vanaf 1814

het groot en klein zilverkeur

Op grotere stukken staan sinds 1814 vier merken: het meesterteken, het gehalteteken (een leeuw), het kantoorteken (de kop van Minerva met een letter in de helm) en de jaarletter. Op kleine stukken staan vaak alleen het meesterteken en een zwaardje; die kun je niet op het jaar dateren.

Zo zien ze eruit
Kantoorteken zilver: Minervakop met kantoorletterKantoorteken zilver: Minervakop met kantoorletter1814–1905 (daarna iets andere vorm)
Kantoorteken goud: leeuwenkop met kantoorletterKantoorteken goud: leeuwenkop met kantoorlettervanaf 1814
Zilver eerste gehalte (934): staande leeuw met 1Zilver eerste gehalte (934): staande leeuw met 11814–1953
Zilver tweede gehalte (833): lopende leeuw met 2Zilver tweede gehalte (833): lopende leeuw met 21814–1953
Zwaardje: klein zilverwerkZwaardje: klein zilverwerk1814–1905; daarna een iets ander zwaardje
Dolfijn: zilver onder 833 of goud onder 583, geen gehaltegarantieDolfijn: zilver onder 833 of goud onder 583, geen gehaltegarantie1859–1905
Goud 916, groot werkGoud 916, groot werk19e eeuw
Goud 833, groot werkGoud 833, groot werk19e eeuw
Goud 750, groot werkGoud 750, groot werk19e eeuw
Goud, klein werk (916 tot 750)Goud, klein werk (916 tot 750)19e eeuw
Goud 583, groot werkGoud 583, groot werk19e eeuw
Goud 583, klein werkGoud 583, klein werk19e eeuw
Stukcontrole goud: cijfer = aantal onderdelenStukcontrole goud: cijfer = aantal onderdelen19e eeuw
Bijltje: oud Nederlands zilver of goud dat opnieuw in de handel kwamBijltje: oud Nederlands zilver of goud dat opnieuw in de handel kwam1853–1927
Gekroonde V in schild: invoer- en belastingmerk, geen gehaltegarantieGekroonde V in schild: invoer- en belastingmerk, geen gehaltegarantie1814–1893
Invoermerk goud (vermoedelijk)Invoermerk goud (vermoedelijk)19e eeuw
Everzwijnkop: invoermerk klein werk, geen gehaltegarantieEverzwijnkop: invoermerk klein werk, geen gehaltegarantie1831–1893
Sleutel: uitvoermerk (teruggave belasting bij export)Sleutel: uitvoermerk (teruggave belasting bij export)1853–1953
Afbeeldingen: Rosenberg, Der Goldschmiede Merkzeichen (1890), naar de officiële uitgave bij de waarborgwet van 1852/1859. De letter in de Minervakop verschilt per kantoor.
Gehalteteken 1814–1953
Staande leeuw met 1 = eerste gehalte (934). Lopende leeuw met 2 = tweede gehalte (833).
Gehalteteken vanaf 1953
Staande leeuw met I = 925. Lopende leeuw met II = 835. Sinds 1987 ook een liggende leeuw met III = 800. Het zwaardje heeft vanaf 1953 een cijfer, dus een zwaardje mét cijfer is van na 1953.
Kantoorteken (Minervakop) met letter
LetterKantoorPeriode
AAmsterdam1814–1988
BUtrecht1814–1986
CDen Haag1814–1988
DRotterdamtot 1988
EGroningentot 1927
FLeeuwardentot 1984
GZwolletot 1878
HArnhemtot 1970
IBredatot 1875
JJourevanaf 2002
KDen Boschtot 1986
LMiddelburgtot 1889
MSchoonhoventot 1987, weer vanaf 2003
NMaastrichttot 1927
ORoermondtot 1868
PAlkmaartot 1924
QRoosendaaltot 1927
RGoudavanaf 1988
De Minervakop had van 1814 tot 1905 een andere vorm dan vanaf 1906.
Belastingmerken: geen garantie van gehalte!
MerkPeriodeBetekenis
Gekroonde V1814–1893Belastingmerk voor buitenlands en ongekeurd zilver. Zegt niets over het gehalte.
Everzwijnkop1831–1893Belastingmerk voor ingevoerd of ongeldig gemerkt werk. Geen garantie van gehalte.
Bijltje1853–1927Op oud zilver van Nederlandse herkomst dat opnieuw in de handel kwam (gildetijd, Lodewijk Napoleon, Franse tijd). Vaak nagemaakt om iets ouder te laten lijken.
Schrijfletter S1853–1859Op nieuw Nederlands zilver onder het wettelijk gehalte.
Dolfijn1859–1905Op nieuw zilver onder het wettelijk gehalte, of zwaar verzilverd werk.
Schrijfletter V1906–1953Belastingmerk voor ingevoerd zilver (V van vreemd). Geen garantie.
Schrijfletter I1906–1953Op nieuw Nederlands zilver onder het wettelijk gehalte.

Vanaf 1953 bestaan ook de Z-merken (ZI = 925, ZII = 835, Z = 800) voor stukken die al afgewerkt ter keuring kwamen.

1807–1813: Lodewijk Napoleon en de Franse tijd

een korte, ingewikkelde overgang

  • In 1807 voerde koning Lodewijk Napoleon voor het eerst één landelijk keurstelsel in, met dezelfde jaarletter voor alle steden: a (1807–1808), b (1809), c (1810), d (1811–1812).
  • Gehalte: een kroon = 934, het getal 10 = 833 (tien penningen). Het stadsmerk staat in een staand ovaal.
  • Oud zilver uit de gildetijd kreeg in 1807 een gekroonde O (onbelast) of een gekroonde B (belasting betaald).
  • Na de inlijving bij Frankrijk kwamen er Franse merken, en het meesterteken moest in een ruit staan. Veel zilversmeden hielden die ruitvorm ook na 1814 nog een tijd aan.

Vóór 1807: de gildetijd

stadskeur, provinciekeur, jaarletter en meesterteken

Er waren zo’n 70 steden met een eigen goud- en zilversmidsgilde. Elk gilde had zijn eigen stadskeur en eigen jaarletters, en het meesterteken hoefde alleen binnen de eigen stad uniek te zijn. Een jaarletter uit de gildetijd hoort dus altijd bij één stad.

  • In Holland stond vanaf 1663 op eerste gehalte (minimaal 934) ook het provinciewapen: een klimmende leeuw in een gekroond schild. Friesland gebruikte twee leeuwen in een gekroond schild.
  • Het tweede gehalte (833) kreeg vaak een stadsmerk zonder kroon, of een stadsmerk samen met de jaarletter in één stempel. Amsterdam deed dat vanaf 1734.
  • Kleine stukken (onder ca. 30 gram) hebben soms alleen een meesterteken.
Stadskeuren (een selectie)
StadStadskeur
Alkmaartoren (burcht)
Amsterdamdrie Andreaskruisen onder elkaar; vanaf 1734 bij tweede gehalte samen met de jaarletter in één stempel
Arnhemdubbelkoppige adelaar
Bolswardstadswapen; vaak alleen een meesterteken
BredaAndreaskruisen
Delftverticale balk (de gracht)
Den Haagooievaar, vanaf 1582 met een paling in de bek, in gekroond schild
Den Boschboom; vanaf 1776 voor tweede gehalte een wildeman
Deventerenkelkoppige adelaar
Dokkumhalve maan met drie sterren
Dordrechtgekroonde roos
Enkhuizendrie haringen onder elkaar
Gorinchemtwee gekanteelde balken
Goudabalk tussen sterren; gekroond voor eerste, ongekroond voor tweede gehalte
Groningenovaal met horizontale balk, cijfer erboven en letter eronder (stads- en jaarmerk in één)
Haarlemzwaard tussen twee sterren onder kruis en kroon
Harlingengevierendeeld schild met kruisjes en lelies
Hoornhoorn
Kampenburcht met drie torens
Leeuwardenklimmende leeuw in gekroond schild
Leidentwee gekruiste sleutels; voor tweede gehalte één sleutel met jaarletter
Maastrichtvijfpuntige ster
Middelburgdubbelkoppige adelaar
Nijmegendubbelkoppige adelaar
RoermondFranse lelie
Rotterdamvier leeuwtjes boven een balk
Schoonhovenvier klimmende leeuwen, altijd zonder kroon
Sneekdrie kronen; vanaf 1764 adelaar en drie kronen
Utrechtschuin gedeeld schild
Vlissingenfles
Arnhem, Middelburg en Nijmegen gebruikten alle drie een dubbelkoppige adelaar; Deventer een enkelkoppige. Let dus op de andere merken.

Engeland, Schotland en Ierland

jaarletters per keurkantoor en ruim 13.000 meestertekens, tot ca. 1921

  • Brits zilver heeft meestal vier of vijf merken: het gehalte (lopende leeuw = sterling 925), het stadsmerk van het keurkantoor, de jaarletter, het meesterteken, en van 1784 tot 1890 het koningshoofd (belastingmerk).
  • Elke stad had haar eigen jaarletterreeks. Je hebt dus eerst het stadsmerk nodig, dan pas de jaarletter.
  • Het jaar hangt af van de combinatie van lettertype (gotisch, romein, cursief), hoofd- of kleine letter en de vorm van het schildje. Een Londense letter liep van eind mei tot eind mei; daarom staan er twee jaartallen bij, zoals 1578–9.
  • Britannia-zilver (958) heeft in plaats van de leeuw een Britannia en een leeuwenkop (verplicht 1697–1720).

Tik op een tabel om hem groot te openen en in te zoomen. Tabellen uit W. Chaffers, Hall Marks on Gold and Silver Plate, herziene uitgave 1922 (rechtenvrij).

Overzicht: welke merken elk kantoor gebruikte
Overzicht van de merken per keurkantoorOverzicht van de merken per keurkantoor
Londen: luipaardkop (tot 1821 gekroond)
Jaarletters LondenJaarletters LondenJaarletters LondenJaarletters LondenJaarletters Londen
Birmingham: anker
Jaarletters BirminghamJaarletters Birmingham
Sheffield: kroon (tot 1974)
Jaarletters SheffieldJaarletters Sheffield
Chester: drie korenschoven met een zwaard
Jaarletters ChesterJaarletters ChesterJaarletters Chester
Exeter: kasteel met drie torens (gesloten 1883)
Jaarletters ExeterJaarletters ExeterJaarletters Exeter
Newcastle: drie kastelen (gesloten 1884)
Jaarletters NewcastleJaarletters Newcastle
Edinburgh: kasteel; gehalte: distel (vanaf 1759)
Jaarletters EdinburghJaarletters EdinburghJaarletters Edinburgh
Glasgow: boom, vis, bel en vogel; gehalte: klimmende leeuw
Jaarletters GlasgowJaarletters Glasgow
Dublin: gekroonde harp, plus Hibernia (vanaf 1730)
Jaarletters DublinJaarletters DublinJaarletters Dublin

Deze tabellen lopen tot ongeveer 1921. Voor latere Britse jaarletters: vergelijk het lettertype en schildje met een actuele tabel van het betreffende keurkantoor.

Meestertekens en stadsmerken van Engelse, Schotse en Ierse zilversmeden

Uit Sir Charles Jackson, English Goldsmiths and their Marks (2e druk 1921, rechtenvrij): ruim 13.000 merken op ware grootte, per stad en op jaar, met het voorwerp waarop ze gevonden zijn. Ook de kleine steden zoals York, Norwich, Hull, Bristol en de Schotse en Ierse provinciesteden.

Engeland · 372 pagina’s
Londen: jaarlettertabellen 1400–1920
Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 74Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 75Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 76Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 77Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 78Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 79Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 80Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 81Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 82Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 83Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 84Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 85Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 86Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 87Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 88Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 89Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 90Merken Londen: jaarlettertabellen 1400–1920, p. 91
Londen: meestertekens 1479–1919
ca. 1491–1570
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 92Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 93Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 94Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 95Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 96Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 97Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 98Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 99Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 100Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 101Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 102Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 103
ca. 1555–1616
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 104Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 105Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 106Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 107Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 108Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 109Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 110Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 111Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 112Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 113Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 114Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 115
ca. 1602–1655
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 116Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 117Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 118Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 119Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 120Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 121Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 122Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 123Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 124Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 125Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 126Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 127
ca. 1624–1677
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 128Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 129Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 130Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 131Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 132Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 133Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 134Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 135Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 136Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 137Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 138Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 139
ca. 1674–1697
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 140Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 141Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 142Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 143Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 144Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 145Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 146Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 147Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 148Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 149Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 150Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 151
ca. 1616–1697
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 152Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 153Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 154Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 155Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 156Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 157Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 158Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 159Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 160Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 161Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 162Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 163
ca. 1697–1716
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 164Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 165Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 166Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 167Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 168Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 169Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 170Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 171Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 172Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 173Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 174Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 175
ca. 1696–1724
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 176Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 177Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 178Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 179Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 180Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 181Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 182Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 183Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 184Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 185Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 186Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 187
ca. 1697–1739
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 188Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 189Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 190Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 191Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 192Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 193Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 194Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 195Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 196Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 197Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 198Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 199
ca. 1713–1748
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 200Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 201Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 202Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 203Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 204Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 205Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 206Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 207Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 208Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 209Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 210Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 211
ca. 1704–1781
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 212Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 213Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 214Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 215Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 216Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 217Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 218Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 219Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 220Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 221Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 222Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 223
ca. 1697–1900
Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 224Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 225Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 226Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 227Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 228Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 229Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 230Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 231Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 232Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 233Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 234Merken Londen: meestertekens 1479–1919, p. 235
York
Merken York, p. 277Merken York, p. 278Merken York, p. 279Merken York, p. 280Merken York, p. 281Merken York, p. 282Merken York, p. 283Merken York, p. 284Merken York, p. 285Merken York, p. 286Merken York, p. 287Merken York, p. 288Merken York, p. 289Merken York, p. 290Merken York, p. 291Merken York, p. 292Merken York, p. 293Merken York, p. 294Merken York, p. 295Merken York, p. 296Merken York, p. 297Merken York, p. 298Merken York, p. 299
Norwich
Merken Norwich, p. 300Merken Norwich, p. 301Merken Norwich, p. 302Merken Norwich, p. 303Merken Norwich, p. 304Merken Norwich, p. 305Merken Norwich, p. 306Merken Norwich, p. 307Merken Norwich, p. 308Merken Norwich, p. 309Merken Norwich, p. 310Merken Norwich, p. 311Merken Norwich, p. 312Merken Norwich, p. 313Merken Norwich, p. 314Merken Norwich, p. 315Merken Norwich, p. 316Merken Norwich, p. 317Merken Norwich, p. 318Merken Norwich, p. 319Merken Norwich, p. 320Merken Norwich, p. 321
Exeter
Merken Exeter, p. 322Merken Exeter, p. 323Merken Exeter, p. 324Merken Exeter, p. 325Merken Exeter, p. 326Merken Exeter, p. 327Merken Exeter, p. 328Merken Exeter, p. 329Merken Exeter, p. 330Merken Exeter, p. 331Merken Exeter, p. 332Merken Exeter, p. 333Merken Exeter, p. 334Merken Exeter, p. 335Merken Exeter, p. 336Merken Exeter, p. 337Merken Exeter, p. 338Merken Exeter, p. 339Merken Exeter, p. 340Merken Exeter, p. 341Merken Exeter, p. 342Merken Exeter, p. 343Merken Exeter, p. 344Merken Exeter, p. 345
Newcastle
Merken Newcastle, p. 346Merken Newcastle, p. 347Merken Newcastle, p. 348Merken Newcastle, p. 349Merken Newcastle, p. 350Merken Newcastle, p. 351Merken Newcastle, p. 352Merken Newcastle, p. 353Merken Newcastle, p. 354Merken Newcastle, p. 355Merken Newcastle, p. 356Merken Newcastle, p. 357Merken Newcastle, p. 358Merken Newcastle, p. 359Merken Newcastle, p. 360Merken Newcastle, p. 361Merken Newcastle, p. 362Merken Newcastle, p. 363Merken Newcastle, p. 364Merken Newcastle, p. 365Merken Newcastle, p. 366Merken Newcastle, p. 367Merken Newcastle, p. 368Merken Newcastle, p. 369Merken Newcastle, p. 370
Chester
Merken Chester, p. 371Merken Chester, p. 372Merken Chester, p. 373Merken Chester, p. 374Merken Chester, p. 375Merken Chester, p. 376Merken Chester, p. 377Merken Chester, p. 378Merken Chester, p. 379Merken Chester, p. 380Merken Chester, p. 381Merken Chester, p. 382Merken Chester, p. 383Merken Chester, p. 384Merken Chester, p. 385Merken Chester, p. 386Merken Chester, p. 387Merken Chester, p. 388Merken Chester, p. 389Merken Chester, p. 390Merken Chester, p. 391Merken Chester, p. 392Merken Chester, p. 393Merken Chester, p. 394Merken Chester, p. 395Merken Chester, p. 396Merken Chester, p. 397Merken Chester, p. 398Merken Chester, p. 399
Birmingham
Merken Birmingham, p. 400Merken Birmingham, p. 401Merken Birmingham, p. 402Merken Birmingham, p. 403Merken Birmingham, p. 404Merken Birmingham, p. 405Merken Birmingham, p. 406Merken Birmingham, p. 407Merken Birmingham, p. 408Merken Birmingham, p. 409Merken Birmingham, p. 410Merken Birmingham, p. 411Merken Birmingham, p. 412Merken Birmingham, p. 413Merken Birmingham, p. 414Merken Birmingham, p. 415Merken Birmingham, p. 416Merken Birmingham, p. 417Merken Birmingham, p. 418Merken Birmingham, p. 419
Sheffield
Merken Sheffield, p. 420Merken Sheffield, p. 421Merken Sheffield, p. 422Merken Sheffield, p. 423Merken Sheffield, p. 424Merken Sheffield, p. 425Merken Sheffield, p. 426Merken Sheffield, p. 427Merken Sheffield, p. 428Merken Sheffield, p. 429Merken Sheffield, p. 430Merken Sheffield, p. 431Merken Sheffield, p. 432Merken Sheffield, p. 433Merken Sheffield, p. 434Merken Sheffield, p. 435Merken Sheffield, p. 436Merken Sheffield, p. 437
Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer
ca. 1300–1640
Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 438Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 439Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 440Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 441Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 442Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 443Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 444Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 445Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 446Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 447Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 448Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 449
ca. 1300–1640
Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 450Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 451Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 452Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 453Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 454Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 455Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 456Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 457Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 458Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 459Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 460Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 461
ca. 1423–1814
Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 462Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 463Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 464Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 465Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 466Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 467Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 468Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 469Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 470Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 471Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 472Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 473
ca. 1570–1717
Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 474Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 475Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 476Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 477Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 478Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 479Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 480Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 481Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 482Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 483Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 484Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 485
ca. 1525–1525
Merken Kleinere steden: Hull, Lincoln, Shrewsbury, Bristol, Barnstaple, Plymouth, Kanaaleilanden en meer, p. 486
Schotland · 74 pagina’s
Edinburgh
Merken Edinburgh, p. 487Merken Edinburgh, p. 488Merken Edinburgh, p. 489Merken Edinburgh, p. 490Merken Edinburgh, p. 491Merken Edinburgh, p. 492Merken Edinburgh, p. 493Merken Edinburgh, p. 494Merken Edinburgh, p. 495Merken Edinburgh, p. 496Merken Edinburgh, p. 497Merken Edinburgh, p. 498Merken Edinburgh, p. 499Merken Edinburgh, p. 500Merken Edinburgh, p. 501Merken Edinburgh, p. 502Merken Edinburgh, p. 503Merken Edinburgh, p. 504Merken Edinburgh, p. 505Merken Edinburgh, p. 506Merken Edinburgh, p. 507Merken Edinburgh, p. 508Merken Edinburgh, p. 509Merken Edinburgh, p. 510Merken Edinburgh, p. 511Merken Edinburgh, p. 512Merken Edinburgh, p. 513Merken Edinburgh, p. 514
Glasgow
Merken Glasgow, p. 515Merken Glasgow, p. 516Merken Glasgow, p. 517Merken Glasgow, p. 518Merken Glasgow, p. 519Merken Glasgow, p. 520Merken Glasgow, p. 521Merken Glasgow, p. 522Merken Glasgow, p. 523Merken Glasgow, p. 524Merken Glasgow, p. 525Merken Glasgow, p. 526Merken Glasgow, p. 527Merken Glasgow, p. 528Merken Glasgow, p. 529Merken Glasgow, p. 530Merken Glasgow, p. 531
Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer
Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 532Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 533Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 534Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 535Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 536Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 537Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 538Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 539Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 540Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 541Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 542Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 543Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 544Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 545Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 546Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 547Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 548Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 549Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 550Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 551Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 552Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 553Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 554Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 555Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 556Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 557Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 558Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 559Merken Schotse provinciesteden: Aberdeen, Banff, Dundee, Elgin, Greenock, Inverness, Perth, Tain en meer, p. 560
Ierland · 51 pagina’s
Dublin
Merken Dublin, p. 605Merken Dublin, p. 606Merken Dublin, p. 607Merken Dublin, p. 608Merken Dublin, p. 609Merken Dublin, p. 610Merken Dublin, p. 611Merken Dublin, p. 612Merken Dublin, p. 613Merken Dublin, p. 614Merken Dublin, p. 615Merken Dublin, p. 616Merken Dublin, p. 617Merken Dublin, p. 618Merken Dublin, p. 619Merken Dublin, p. 620Merken Dublin, p. 621Merken Dublin, p. 622Merken Dublin, p. 623Merken Dublin, p. 624
Cork
Merken Cork, p. 690Merken Cork, p. 691Merken Cork, p. 692Merken Cork, p. 693Merken Cork, p. 694Merken Cork, p. 695Merken Cork, p. 696Merken Cork, p. 697Merken Cork, p. 698Merken Cork, p. 699Merken Cork, p. 700Merken Cork, p. 701Merken Cork, p. 702Merken Cork, p. 703Merken Cork, p. 704Merken Cork, p. 705
Limerick en andere Ierse steden
Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 706Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 707Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 708Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 709Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 710Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 711Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 712Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 713Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 714Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 715Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 716Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 717Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 718Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 719Merken Limerick en andere Ierse steden, p. 720

Europa per land

de belangrijkste merken in één oogopslag

België

1814–1831: als Nederland, met leeuwtjes voor 934 en 833 en een kantoorletter (A = Brussel, B = Antwerpen, C = Gent, D = Luik enzovoort). 1831–1868: eigen merken voor 950 en 800. Vanaf 1869 is keuring vrijwillig; je ziet vaak alleen een gehalte (800, 830, 835, 900, 950) en een meesterteken. Van 1942 tot 1990 vrijwillig met een A vóór het gehalte (A900, A800) en een klavertje; na 1990 AG.

Duitsland

Vanaf 1888: halve maan met rijkskroon, plus het gehalte in duizendsten (meestal 800, ook 835 en 925) en het meesterteken. Geen jaarletters. Daarvóór: stadsmerken per stad, met het gehalte in Lot (12 Lot = 750, 13 = 812, 14 = 875, 15 = 937). Let op: getallen als 90 of 100 op bestek zijn bij Duits verzilverd werk het aantal gram zilver van de verzilverlaag, geen gehalte.

Frankrijk

Vanaf 1838: de kop van Minerva met een 1 (950) of een 2 (800), in een achthoekig kader. Op klein werk een krab (Parijs) of andere kleine kopjes per regio. Op export: de kop van Mercurius. Het meesterteken staat altijd in een ruitvorm (losange), met initialen en een symbool. Een zwaan is het merk voor ingevoerd zilver. Geen jaarletters. 1819–1838: een oude man (vieillard) met cijfer; 1798–1809: een haan.

Portugal

Tot 1887: stadsmerken, meestal de eerste letter van de stad onder een kroon (L = Lissabon, P = Porto, G = Guimarães, B = Braga enzovoort). Het gehalte heette dinheiros: 11 dinheiros = 916. 1887–1937: een adelaar (groot werk) of adelaarskop (klein werk) voor exact gekeurd zilver (916 met Ⅰ, 833 met Ⅱ), en een everzwijn (javali) of everzwijnkop voor bij benadering gekeurd zilver. De vorm van het kader verraadt het keurkantoor (Lissabon, Porto, Braga tot 1911, Gondomar). 1938–1984: alleen nog adelaar en adelaarskop, met Arabische cijfers (916 / 833); het everzwijn verdwijnt. Vanaf 1985: adelaarskop voor 925 en 835. Volgens de officiële Portugese keuringsdienst kijkt de adelaarskop naar links bij 925 en hoger, en naar rechts bij 835 en lager; een gebogen kader = Lissabon, een achthoek = Porto. Daarnaast bijzondere merken (reglement van 1979): een oude mannenkop op oud werk met merken van de vroegere gemeentelijke keurmeesters (met lauwerkrans bij kunsthistorisch belangrijk werk), een duif voor een gehalte dat alleen op het oog is bepaald, een pelikaankop voor werk van onbekende maker of ongeregistreerde import, en een sprinkhaan op horlogekasten die niet van edelmetaal zijn. Het standaardnaslagwerk met ruim 5.500 Portugese merken (15e eeuw tot 1950) is M. Gonçalves Vidal, Marcas de contrastes e ourives portugueses (Casa da Moeda, 1958); dat boek is nog niet rechtenvrij. Officiële tabellen van de Portugese Contrastaria ›

Adelaar met Ⅰ (916), groot werk, LissabonAdelaar met Ⅰ (916), groot werk, Lissabon1887–1937
Adelaar met Ⅱ (833), groot werk, PortoAdelaar met Ⅱ (833), groot werk, Porto1887–1937
Everzwijn met Ⅰ (916, gehalte bij benadering), LissabonEverzwijn met Ⅰ (916, gehalte bij benadering), Lissabon1887–1937
Everzwijn met Ⅱ (833, bij benadering), PortoEverzwijn met Ⅱ (833, bij benadering), Porto1887–1937
Adelaarskop met Ⅰ, klein werkAdelaarskop met Ⅰ, klein werk1887–1937
Everzwijnkop met Ⅰ, klein werkEverzwijnkop met Ⅰ, klein werk1887–1937
Adelaar met 916 (of 833) in het merkAdelaar met 916 (of 833) in het merk1938–1984
Adelaarskop naar links = 925, gebogen kader = LissabonAdelaarskop naar links = 925, gebogen kader = Lissabon1985–2015
Adelaarskop naar rechts = 835, achthoek = PortoAdelaarskop naar rechts = 835, achthoek = Porto1985–2015
Schematische tekeningen door Schatbaar, geen afbeelding van een echt merk. Ze tonen waar je op let: dier, kijkrichting, cijfer en de vorm van het kader. Kaders van Braga (tot 1911) en Gondomar zijn weer anders van vorm.
Afbeeldingen van alle Portugese merken 1887–heden (adelaar, everzwijn, per kantoor) ›

Spanje

Vóór 1881: stadsmerken en het merk van de keurmeester (marcador), vaak met een jaartal. 1881–1934: het metrieke stelsel werd ingevoerd (750, 800, 900, 916), maar zonder uitvoeringsregels; er werd weinig gekeurd en vaak laag gehalte gebruikt. Vanaf 1934: een vijfpuntige ster voor 915 (plata de ley) en een zespuntige komeet voor 750 (plata de segunda), soms met een kantoorletter in de ster; het meesterteken staat in een zeshoek (in een driehoek bij buitenlands werk), met een registratienummer en een kantoorletter. Vanaf 1988: het gehalte als getal in een rechthoek, met kantoorcode; in 2002 kwam die code in de rechthoek.

Italië

Vóór de eenwording had elke staat eigen merken (Rome, Napels, Venetië, Genua, Turijn, Milaan). Officiële keuring bleef lang vrijwillig, dus veel 19e-eeuws Italiaans zilver heeft alleen een gehalte. 1935–1944: een ruitvormig merk met nummer – fasces (bijlbundel) – provinciecode. 1944–1968: hetzelfde zonder fasces: nummer – provincie. Vanaf 1968: een veelhoek met ster – nummer – provinciecode (bijvoorbeeld ★ 123 FI = maker nr. 123 uit Florence), plus het gehalte 800 of 925. Let op: "ARG 800" of "ARG 1000" is géén zilver maar verzilverd werk.

Oostenrijk(-Hongarije)

Van ca. 1867 tot 1922: de kop van Diana met een halve maan, met een cijfer voor het gehalte (bijvoorbeeld 3 = 800) en een letter voor het kantoor (A = Wenen). Het aantal bolle en holle randjes van het kader zegt ook iets over het gehalte. Van 1922 tot 2001 een verplicht nieuw stelsel met letters per kantoor (W = Wenen, G = Graz, L = Linz, S = Salzburg, J = Innsbruck).

Hongarije

Tot 1937 de Oostenrijk-Hongaarse merken (Diana-kop), met eigen kantoorcodes (Pest = P). Daarna nieuwe merken in 1937, 1966, 1999, 2006 en 2016; sinds 1999 met een tijdperk-letter (A = 1999–2006, B = 2006–2016, C = vanaf 2016).

Rusland en de Sovjet-Unie

Gehalte in zolotniki: 84 = 875 (gewoon Russisch zilver), 88 = 916, 91 = 947. Tot eind 19e eeuw: stadsmerk, keurmeesterinitialen en vaak het jaartal. 1896/1899–1908: de kokoshnik (vrouwenhoofd met hoofdtooi) naar links; 1908–1917: naar rechts, met een Griekse letter voor het kantoor. Vanaf 1927: gehalte in duizendsten (875, 916) en een arbeidershoofd met hamer. Vanaf 1958: een vijfpuntige ster met hamer en sikkel, met een Cyrillische letter voor het kantoor. Een losse "84" zonder andere merken is vaak vals.

Polen

Tot 1920 Russische, Pruisische of Oostenrijkse merken, afhankelijk van het landsdeel. Vanaf 1920 een eigen stelsel, met nieuwe merken in 1931, 1963 en 1986, en een kantoorletter (W = Warschau, K = Krakau, G = Gdańsk, P = Poznań, L = Łódź, V = Wrocław, B = Bydgoszcz). Hiernaast de officiële tabellen per periode.

Denemarken

Vanaf 1893 de drie torens van Kopenhagen als landelijk merk, vaak met het jaartal (twee cijfers) eronder, plus meesterteken en gehalte. Minimaal 826, vanaf ca. 1911 vaak 830. Begin jaren 60 afgeschaft. Bekende ontwerpers (Georg Jensen) zetten er eigen ontwerpersmerken bij.

Zweden

Sinds 1759 een landelijk jaarletter-stelsel (letter met cijfer, zoals C10 = 1923), dat nog steeds bestaat. Vanaf 1901 het merk met de drie kronen en een S in een zeshoek (minimaal 800). Ook stadsmerken en het "kattfot"-controlemerk.

Finland

Tot 1809 Zweeds. Vanaf 1810 een kroon in een hartvorm als landelijk merk, met eigen jaarletters. Tot 1891 gehalte in luoti (13 L) of zolotniki (84); daarna in duizendsten, tot 1973 met een H (hopea = zilver): 813H, 830H, 875H, 916H, 925H. Ingevoerd werk (1925–1998): een kroon in een ovaal.

Noorwegen

Vanaf 1892: 830S verplicht; vanaf 1920 steeds vaker 925. Landelijk merk: een gekroonde leeuw met een bijl. "NM" betekent Norskt Mönster (beschermd model), geen gehalte.

Zwitserland

Officiële keuring is alleen verplicht voor horlogekasten. Sinds 1995 een kop van een sint-bernardshond als landelijk merk. Daarvóór oude kantonmerken en, op horlogekasten, eigen Zwitserse keurmerken. Op ander zilver vaak alleen gehalte en meesterteken.

Verenigde Staten

Geen landelijke keuring. "STERLING" of 925 = 925; "COIN" = ca. 900 (gesmolten munten). Firma's als Tiffany en Gorham hadden hun eigen datumtekens.

Stadsmerken per land

uit Rosenberg, Der Goldschmiede Merkzeichen (1890)

De oude merken van de steden: keurmerken (stadskeuren), soms met jaarletters en meestertekens, getekend op ware grootte uit het Duitse standaardwerk van Marc Rosenberg. Kies een land en dan een stad; tik op een pagina om hem groot te openen.

Duitse woorden in de tabellen
Beschauzeichen / Stadtzeichenstadskeur (keurmerk van de stad)
Meisterzeichenmeesterteken
Jahresbuchstabejaarletter
Lf. Nr.volgnummer in het boek
um 1606rond 1606
Jahrhundert (Jahrh.)eeuw
Gegenstand / Besitzervoorwerp / eigenaar (waar het merk op gevonden is)
Lot / Lothoud Duits gehalte: 12 = 750, 13 = 812, 14 = 875, 15 = 937
Nederland · 10 steden, 21 pagina’s
Amsterdam
Merken AmsterdamMerken AmsterdamMerken Amsterdam
Breda
Merken Breda
Dokkum
Merken Dokkum
Den Haag
Merken Den Haag
Haarlem
Merken HaarlemMerken Haarlem
Leeuwarden
Merken LeeuwardenMerken LeeuwardenMerken Leeuwarden
Rotterdam
Merken RotterdamMerken Rotterdam
Utrecht
Merken UtrechtMerken UtrechtMerken UtrechtMerken UtrechtMerken Utrecht
Vlissingen
Merken Vlissingen
Zwolle
Merken ZwolleMerken Zwolle
België · 4 steden, 7 pagina’s
Brugge
Merken Brugge
Brussel
Merken BrusselMerken BrusselMerken Brussel
Mons
Merken Mons
Oignies
Merken OigniesMerken Oignies
Duitsland · 58 steden, 229 pagina’s
Aachen
Merken Aachen
Ansbach
Merken Ansbach
Augsburg
Merken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken AugsburgMerken Augsburg
Baden-Baden
Merken Baden-Baden
Berlin
Merken BerlinMerken BerlinMerken BerlinMerken BerlinMerken BerlinMerken Berlin
Biberach
Merken Biberach
Braunschweig
Merken Braunschweig
Wrocław (Breslau)
Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)Merken Wrocław (Breslau)
Brieg
Merken Brieg
Kassel
Merken KasselMerken KasselMerken KasselMerken KasselMerken Kassel
Gdańsk (Danzig)
Merken Gdańsk (Danzig)Merken Gdańsk (Danzig)Merken Gdańsk (Danzig)Merken Gdańsk (Danzig)Merken Gdańsk (Danzig)Merken Gdańsk (Danzig)
Darmstadt
Merken DarmstadtMerken Darmstadt
Dresden
Merken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken DresdenMerken Dresden
Emden
Merken EmdenMerken Emden
Erfurt
Merken ErfurtMerken Erfurt
Frankfurt a. M
Merken Frankfurt a. MMerken Frankfurt a. MMerken Frankfurt a. M
Frankfurt a. d. O
Merken Frankfurt a. d. O
Freiberg i. S
Merken Freiberg i. S
Freiburg i. B
Merken Freiburg i. BMerken Freiburg i. BMerken Freiburg i. BMerken Freiburg i. BMerken Freiburg i. B
Gotha
Merken GothaMerken GothaMerken GothaMerken Gotha
Halle a. d. S
Merken Halle a. d. S
Hamburg
Merken HamburgMerken HamburgMerken HamburgMerken HamburgMerken HamburgMerken HamburgMerken Hamburg
Hanau
Merken Hanau
Heidelberg
Merken Heidelberg
Heilbronn
Merken Heilbronn
Ingolstadt
Merken Ingolstadt
Karlsruhe
Merken Karlsruhe
Kaufbeuern
Merken Kaufbeuern
Kaliningrad (Königsberg)
Merken Kaliningrad (Königsberg)Merken Kaliningrad (Königsberg)Merken Kaliningrad (Königsberg)Merken Kaliningrad (Königsberg)
Konstanz
Merken KonstanzMerken Konstanz
Leipzig
Merken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken LeipzigMerken Leipzig
Ludwigsburg
Merken Ludwigsburg
Lübeck
Merken LübeckMerken LübeckMerken Lübeck
Lüneburg
Merken LüneburgMerken LüneburgMerken LüneburgMerken LüneburgMerken LüneburgMerken LüneburgMerken Lüneburg
Magdeburg
Merken MagdeburgMerken Magdeburg
Mainz
Merken MainzMerken Mainz
Mannheim
Merken MannheimMerken MannheimMerken Mannheim
Mulhouse (Mülhausen)
Merken Mulhouse (Mülhausen)Merken Mulhouse (Mülhausen)
München
Merken MünchenMerken MünchenMerken MünchenMerken MünchenMerken MünchenMerken MünchenMerken München
Neustadt a. d. H
Merken Neustadt a. d. HMerken Neustadt a. d. H
Nürnberg
Merken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken NürnbergMerken Nürnberg
Passau
Merken Passau
Pforzheim
Merken Pforzheim
Pruisen (algemeen)
Merken Pruisen (algemeen)Merken Pruisen (algemeen)
Regensburg
Merken RegensburgMerken RegensburgMerken RegensburgMerken RegensburgMerken Regensburg
Schweinfurt
Merken SchweinfurtMerken Schweinfurt
Szczecin (Stettin)
Merken Szczecin (Stettin)
Straatsburg
Merken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken StraatsburgMerken Straatsburg
Stuttgart
Merken StuttgartMerken StuttgartMerken StuttgartMerken StuttgartMerken Stuttgart
Torgau
Merken TorgauMerken TorgauMerken Torgau
Tuttlingen
Merken Tuttlingen
Ueberlingen
Merken UeberlingenMerken UeberlingenMerken UeberlingenMerken Ueberlingen
Ulm
Merken UlmMerken UlmMerken UlmMerken UlmMerken UlmMerken Ulm
Villingen
Merken Villingen
Warburg
Merken Warburg
Warendorf
Merken WarendorfMerken WarendorfMerken Warendorf
Wittenberg
Merken WittenbergMerken WittenbergMerken Wittenberg
Zwickau
Merken ZwickauMerken ZwickauMerken ZwickauMerken ZwickauMerken Zwickau
Frankrijk · 1 steden, 17 pagina’s
Paris
Merken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken ParisMerken Paris
Groot-Brittannië · 1 steden, 7 pagina’s
London
Merken LondonMerken LondonMerken LondonMerken LondonMerken LondonMerken LondonMerken London
Oostenrijk · 8 steden, 15 pagina’s
Brno (Brünn)
Merken Brno (Brünn)Merken Brno (Brünn)
Klagenfurt
Merken Klagenfurt
Ljubljana (Laibach)
Merken Ljubljana (Laibach)Merken Ljubljana (Laibach)
Praag
Merken Praag
Salzburg
Merken SalzburgMerken Salzburg
Wenen
Merken WenenMerken WenenMerken WenenMerken WenenMerken Wenen
Moderne keuring (19e eeuw)
Merken Moderne keuring (19e eeuw)
Herkeuring en vrijstempels
Merken Herkeuring en vrijstempels
Hongarije · 3 steden, 12 pagina’s
Budapest
Merken BudapestMerken Budapest
Sibiu (Hermannstadt)
Merken Sibiu (Hermannstadt)Merken Sibiu (Hermannstadt)Merken Sibiu (Hermannstadt)Merken Sibiu (Hermannstadt)Merken Sibiu (Hermannstadt)
Banská Štiavnica (Schemnitz)
Merken Banská Štiavnica (Schemnitz)Merken Banská Štiavnica (Schemnitz)Merken Banská Štiavnica (Schemnitz)Merken Banská Štiavnica (Schemnitz)Merken Banská Štiavnica (Schemnitz)
Zwitserland · 10 steden, 23 pagina’s
Baden
Merken Baden
Basel
Merken BaselMerken BaselMerken BaselMerken BaselMerken BaselMerken BaselMerken Basel
Bern
Merken BernMerken Bern
Chur
Merken ChurMerken Chur
Neuchâtel
Merken NeuchâtelMerken Neuchâtel
Rapperswil
Merken Rapperswil
Schaffhausen
Merken Schaffhausen
Winterthur
Merken Winterthur
Zürich
Merken ZürichMerken ZürichMerken ZürichMerken Zürich
Zug
Merken ZugMerken Zug
Denemarken · 1 steden, 7 pagina’s
Kopenhagen
Merken KopenhagenMerken KopenhagenMerken KopenhagenMerken KopenhagenMerken KopenhagenMerken KopenhagenMerken Kopenhagen
Zweden · 2 steden, 4 pagina’s
Kristianstad
Merken KristianstadMerken Kristianstad
Stockholm
Merken StockholmMerken Stockholm
Noorwegen · 1 steden, 3 pagina’s
Bergen
Merken BergenMerken BergenMerken Bergen
Rusland (Baltisch) · 1 steden, 13 pagina’s
Riga
Merken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken RigaMerken Riga
Italië · 2 steden, 5 pagina’s
Napels
Merken NapelsMerken Napels
Rome
Merken RomeMerken RomeMerken Rome

Rosenberg (1852–1930) is rechtenvrij. Het boek is van 1890: merken van na die tijd staan er niet in. Voor Spanje, Portugal, Polen en andere landen die er niet in staan: zie het overzicht per land hierboven.

Valkuilen

  • Verzilverd is geen zilver. Merken als EPNS, "Alpaca", "Hotelsilber" of een getal als 90 of 100 op Duits bestek wijzen op verzilverd werk.
  • Belastingmerken zoals de gekroonde V, het bijltje of de everzwijnkop zeggen niets over het gehalte.
  • Valse merken bestaan, vooral op "oud" Hollands zilver. Een bijltje of een oud stadsmerk op een stuk in een veel latere stijl is verdacht.
  • Ingezette merken: merken die uit een klein stuk zijn gezaagd en in een groter stuk gesoldeerd. Kijk naar soldeernaden rond de merken.
  • Gehalte 833 of 835 komt ook buiten Nederland voor. Zonder leeuw, Minervakop en jaarletter is het waarschijnlijk niet Nederlands gekeurd.

Bronnen

  • Jaarlettertabellen 1814–1953 en vanaf 1953, kantoortekens en belastingmerken: naar Elias Voet jr., Nederlandse goud- en zilvermerken, en W. Koonings, zoals samengevat op silvercollection.it en 925-1000.com
  • Vereniging Zaansezilversmeden.nl: Zilvermerken herkennen (merken na 1814, 1807–1813, gildetijd)
  • Kennisbank Zilver.nl: Minerva (kantoortekens)
  • Wikipedia (Engels): Silver hallmarks en Hallmark
  • Foto’s van merken: Wikimedia Commons (licentie bij elke foto) en het Metropolitan Museum of Art, New York (CC0)
  • Contrastaria (INCM, Portugal): officiële merken 1887–heden; silvercollection.it: landenpagina’s Portugal, Spanje, Italië, Finland, Polen, Hongarije, België, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken, Zweden, Noorwegen, Zwitserland, Italië, Spanje en Portugal
  • Sir C.J. Jackson, English Goldsmiths and their Marks, 2e druk (Londen 1921; rechtenvrij): meestertekens en stadsmerken van Engeland, Schotland en Ierland
  • W. Chaffers, Hall Marks on Gold and Silver Plate, herzien door C.A. Markham (1922): jaarlettertabellen Engeland, Schotland en Ierland (rechtenvrij)
  • Marc Rosenberg, Der Goldschmiede Merkzeichen (Frankfurt 1890; rechtenvrij): stadsmerken per land
  • Verder rechtenvrij: W. Chaffers, Hall Marks on Gold and Silver Plate; C.J. Jackson, English Goldsmiths and their Marks (1921)

Merken zijn hier in woorden beschreven en jaarletters met een lettertype nagebootst; vergelijk altijd met het echte stempel. Twijfel je? Scan het stuk met Schatbaar en maak ook een scherpe foto van de merken.

Wat is jouw zilver waard? Scan het met Schatbaar
ScannenScan een objectPrijzenVeelgestelde vragenInloggen
Handig bij kopen en verkopenWat mag ik bieden?Advertentie delenMijn voorraad
NaslagAlle registersMakers opzoekenEcht of nagemaakt?BodemvondstenZilvermerkenPorselein­merkenKleipijpenAntieke kachels
Voor detectoristenBodemvondst meldenDeterminatiekaartenWat heb ik gevonden?
Oefen je oogStijl herkennenDagelijkse quiz