SchatbaarScan een object
☰ MenuZilveren lepels

Zilveren lepels en bestek

Gedachtenislepels, geboortelepels, apostellepels en tafelzilver

Zilveren lepels zijn het meest gevonden en verhandelde oude zilver: geboorte- en gedachtenislepels met inscriptie, apostellepels en gewoon tafelbestek. Hier de ontwikkeling, met 270 stukken uit het Rijksmuseum en andere musea. Merken zoek je op bij Zilvermerken.

16e en 17e eeuw

1500–1700

  • Apostellepels met een apostel als knop, lepels met een vijgvormige of ronde bak en een gedraaide of gegoten steel.
  • Eerste geboortelepels en gedachtenislepels als geschenk, vaak met inscriptie.

43 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

18e eeuw

1700–1800

  • Ovale bak; stelen in Lodewijk-stijlen; regionale typen zoals Friese en Groninger lepels met gegraveerde teksten.
  • Gedachtenislepels ter herinnering aan een overledene, met naam en datum.

101 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

19e eeuw

1800–1900

  • Fabrieksmatig tafelzilver in sets; suikerstrooilepels, theelepels en sierlepels; keuren met jaarletters maken dateren eenvoudig.

89 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

20e eeuw

na 1900

  • Verzilverd bestek (gemerkt met getallen als 90 of 100) naast echt zilver (835, 925); veel oudere modellen worden nagemaakt.

37 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

Waar let je op?

  • Keurmerken: gehalte, jaarletter en meesterteken dateren en plaatsen een lepel; zie Zilvermerken.
  • Inscripties met naam en datum geven vaak het exacte jaar.
  • Verzilverd of zilver: cijfers 90 of 100 zijn verzilverd; een gehaltemerk (833, 835, 925) is zilver.

Zo dateer je het

stap voor stap

1. Merken
Zoek de keurmerken en de jaarletter.
2. Inscriptie
Naam, datum of spreuk.
3. Vorm
Bak, steel en knop vergelijken met het register.
4. Gewicht en staat
Slijtage, reparaties, buigingen.

Geen enkel kenmerk is op zichzelf beslissend: kijk naar de combinatie, en vergelijk met de gedateerde stukken in het register.

Register

zoeken, filteren en bladeren

Bij elke datering zie je waar die vandaan komt: zonder toevoeging is het de datering van het museum of de bron; ‘scheepswrak’ betekent gevonden in een wrak dat rond dat jaar verging; ‘geschat’ hebben wij bepaald op vorm, type of vergelijking met gedateerde stukken; ‘ruwe schatting’ alleen op vindplaats. Met de keuzelijst Datering filter je daarop. Typ een woord, kies een periode of vul een jaartal in, en verfijn met de keuzelijsten. Tik op een stuk voor de beschrijving; blader daarna met Vorige en Volgende of veeg opzij.

🖨 Print de determinatiekaart (A4) ›

Woordenlijst

Gedachtenislepel
Herinneringslepel bij een overlijden.
Geboortelepel
Lepel als geschenk bij een geboorte.
Apostellepel
Lepel met een apostelfiguur als knop.
Suikerstrooilepel
Lepel met gaatjes om suiker te strooien.

Bronnen

  • Foto’s, dateringen en beschrijvingen van: Geldersch Landschap & Kasteelen, Provincie Noord-Holland, Rijksmuseum, Stedelijk Museum Zutphen, Zuiderzeemuseum (via Europeana en de eigen databanken; licentie bij elk stuk).
  • De uitleg per periode is in eigen woorden geschreven en gecontroleerd tegen vakliteratuur en museumbeschrijvingen; de dateringen per kenmerk zijn gemiddelden, een enkel stuk kan afwijken.
Wat is jouw zilver waard? Scan het met Schatbaar
ScannenScan een objectPrijzenVeelgestelde vragenInloggen
Handig bij kopen en verkopenWat mag ik bieden?Advertentie delenMijn voorraad
NaslagAlle registersMakers opzoekenEcht of nagemaakt?BodemvondstenZilvermerkenPorselein­merkenKleipijpenAntieke kachels
Voor detectoristenBodemvondst meldenDeterminatiekaartenWat heb ik gevonden?
Oefen je oogStijl herkennenDagelijkse quiz