SchatbaarScan een object
☰ MenuMerklappen

Merklappen

Letterlappen, stoplappen en geborduurde jaartallen

Merklappen zijn de oefenlappen van meisjes: letters, cijfers, motieven en vaak een naam en jaartal. Daardoor zijn ze precies te dateren en gewild bij verzamelaars. Hier de ontwikkeling, met 173 merklappen uit musea.

17e eeuw

1600–1700

  • Lange, smalle lappen met rijen randmotieven (bandsamplers) in zijde op linnen.

7 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

18e eeuw

1700–1800

  • Vierkante letterlappen met alfabetten, cijfers, kroontjes, bomen, huisjes en dieren; naam en jaartal van het meisje.
  • Regionale stijlen: Friese merklappen met spiegelbeeldige motieven, Zeeuwse en Noord-Hollandse lappen.

79 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

19e eeuw

1800–1900

  • Stoplappen om het stoppen te oefenen, en merklappen van school; kruissteek in wol en katoen, kleuren feller.

80 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

20e eeuw

na 1900

  • Schoolwerk met gedrukte patronen; later hobbywerk en reproducties.

7 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen

Echt oud?

  • Het jaartal op de lap is de datering, mits het garen en de stof erbij passen.
  • Oude lappen hebben verkleurde, ongelijke garens en een losse, handgeweven stof; nieuwe zijn egaal en strak.
  • Let op spiegelbeeldige en symmetrische motieven: typisch voor Friese lappen.

Zo dateer je het

stap voor stap

1. Jaartal en naam
Lees wat erop staat.
2. Stof en garen
Linnen en zijde (vroeg) of katoen en wol (later).
3. Motieven
Vergelijk met de voorbeelden per periode.
4. Staat
Vlekken, gaten en verkleuring.

Geen enkel kenmerk is op zichzelf beslissend: kijk naar de combinatie, en vergelijk met de gedateerde stukken in het register.

Register

zoeken, filteren en bladeren

Bij elke datering zie je waar die vandaan komt: zonder toevoeging is het de datering van het museum of de bron; ‘scheepswrak’ betekent gevonden in een wrak dat rond dat jaar verging; ‘geschat’ hebben wij bepaald op vorm, type of vergelijking met gedateerde stukken; ‘ruwe schatting’ alleen op vindplaats. Met de keuzelijst Datering filter je daarop. Typ een woord, kies een periode of vul een jaartal in, en verfijn met de keuzelijsten. Tik op een stuk voor de beschrijving; blader daarna met Vorige en Volgende of veeg opzij.

🖨 Print de determinatiekaart (A4) ›

Woordenlijst

Letterlap
Merklap met alfabetten.
Stoplap
Oefenlap voor het stoppen van gaten.
Bandsampler
Lange smalle lap met randmotieven, 17e eeuw.

Bronnen

  • Foto’s, dateringen en beschrijvingen van: Geldersch Landschap & Kasteelen, Rijksmuseum, Stedelijk Museum Zutphen, Zuiderzeemuseum (via Europeana en de eigen databanken; licentie bij elk stuk).
  • De uitleg per periode is in eigen woorden geschreven en gecontroleerd tegen vakliteratuur en museumbeschrijvingen; de dateringen per kenmerk zijn gemiddelden, een enkel stuk kan afwijken.
Wat is jouw merklap waard? Scan hem met Schatbaar
ScannenScan een objectPrijzenVeelgestelde vragenInloggen
Handig bij kopen en verkopenWat mag ik bieden?Advertentie delenMijn voorraad
NaslagAlle registersMakers opzoekenEcht of nagemaakt?BodemvondstenZilvermerkenPorselein­merkenKleipijpenAntieke kachels
Voor detectoristenBodemvondst meldenDeterminatiekaartenWat heb ik gevonden?
Oefen je oogStijl herkennenDagelijkse quiz