Merklappen
Letterlappen, stoplappen en geborduurde jaartallen
Merklappen zijn de oefenlappen van meisjes: letters, cijfers, motieven en vaak een naam en jaartal. Daardoor zijn ze precies te dateren en gewild bij verzamelaars. Hier de ontwikkeling, met 173 merklappen uit musea.
17e eeuw
1600–1700
- Lange, smalle lappen met rijen randmotieven (bandsamplers) in zijde op linnen.
7 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen
18e eeuw
1700–1800
- Vierkante letterlappen met alfabetten, cijfers, kroontjes, bomen, huisjes en dieren; naam en jaartal van het meisje.
- Regionale stijlen: Friese merklappen met spiegelbeeldige motieven, Zeeuwse en Noord-Hollandse lappen.
79 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen
19e eeuw
1800–1900
- Stoplappen om het stoppen te oefenen, en merklappen van school; kruissteek in wol en katoen, kleuren feller.
80 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen
20e eeuw
na 1900
- Schoolwerk met gedrukte patronen; later hobbywerk en reproducties.
7 gedateerde voorbeelden uit musea en opgravingen
Echt oud?
- Het jaartal op de lap is de datering, mits het garen en de stof erbij passen.
- Oude lappen hebben verkleurde, ongelijke garens en een losse, handgeweven stof; nieuwe zijn egaal en strak.
- Let op spiegelbeeldige en symmetrische motieven: typisch voor Friese lappen.
Zo dateer je het
stap voor stap
Lees wat erop staat.
Linnen en zijde (vroeg) of katoen en wol (later).
Vergelijk met de voorbeelden per periode.
Vlekken, gaten en verkleuring.
Geen enkel kenmerk is op zichzelf beslissend: kijk naar de combinatie, en vergelijk met de gedateerde stukken in het register.
Register
zoeken, filteren en bladeren
Bij elke datering zie je waar die vandaan komt: zonder toevoeging is het de datering van het museum of de bron; ‘scheepswrak’ betekent gevonden in een wrak dat rond dat jaar verging; ‘geschat’ hebben wij bepaald op vorm, type of vergelijking met gedateerde stukken; ‘ruwe schatting’ alleen op vindplaats. Met de keuzelijst Datering filter je daarop. Typ een woord, kies een periode of vul een jaartal in, en verfijn met de keuzelijsten. Tik op een stuk voor de beschrijving; blader daarna met Vorige en Volgende of veeg opzij.
Woordenlijst
- Letterlap
- Merklap met alfabetten.
- Stoplap
- Oefenlap voor het stoppen van gaten.
- Bandsampler
- Lange smalle lap met randmotieven, 17e eeuw.
Bronnen
- Foto’s, dateringen en beschrijvingen van: Geldersch Landschap & Kasteelen, Rijksmuseum, Stedelijk Museum Zutphen, Zuiderzeemuseum (via Europeana en de eigen databanken; licentie bij elk stuk).
- De uitleg per periode is in eigen woorden geschreven en gecontroleerd tegen vakliteratuur en museumbeschrijvingen; de dateringen per kenmerk zijn gemiddelden, een enkel stuk kan afwijken.