Schatbaar
Fries antiek
Oorijzers, Fries zilver, stoel- en staartklokken · determinatiekaart

Per periode
17e eeuw 1600–1700
- Brandewijnkommen: zilveren kommen met twee oren, gebruikt bij feesten en kraamvisites, typisch voor Friesland en Groningen.
- Het voorloper-oorijzer: een smalle metalen beugel om het hoofd, onder de kap.
18e eeuw 1700–1800
- Fries zilver bloeit: stadskeuren van Leeuwarden, Sneek, Bolsward, Franeker, Harlingen, Dokkum en andere steden; knottekistjes en loderein-doosjes.
- De Friese stoelklok: een wandklok op een houten "stoel", met beschilderde wijzerplaat en vaak versierde zijkanten.
19e eeuw 1800–1900
- Het oorijzer wordt een brede, glanzende kap van zilver of goud met versierde uiteinden (boeken), gedragen bij de zondagse dracht.
- De Friese staartklok met de slinger in een lange kast (de staart); veel klokken uit Joure en omgeving.
20e eeuw na 1900
- De klederdracht verdwijnt; oorijzers en klokken worden verzamel- en erfstukken. Veel latere klokken zijn reproducties.
Waar let je op?
- Fries zilver dateer en plaats je met de keurmerken: stadsmerk, jaarletter en meesterteken (zie Zilvermerken).
- Oorijzers: de breedte, het materiaal (zilver of goud) en de versiering van de boeken veranderden met de tijd; latere oorijzers zijn breder.
- Klokken: kijk naar het uurwerk (handwerk of fabriek), de wijzerplaat en of kast en uurwerk bij elkaar horen; veel stoel- en staartklokken zijn later samengesteld of nagemaakt.
Stappenplan
- Soort: Oorijzer, zilver, klok of munt.
- Merken: Zilvermerken, maker op de wijzerplaat of het uurwerk.
- Vorm en versiering: Vergelijk met de voorbeelden per periode.
- Echtheid: Let op samengestelde klokken en latere oorijzers.
Meer voorbeelden en het zoekbare register: schatbaar.nl/friesantiek.html · Wat is het waard? Scan het op schatbaar.nl